۲۷ اکتبر -روز جهانی کاردرمانی-

را به تمام

کسانی که هدف زندگیشان ،بهبود زندگی دیگران است تبریک

عرض می نماییم. 

باعرض سلام
هرسال کنگره کاردرمانی برگزار میشه وهرسال ، میگم سطح کنگره باید بره بالاتر وچشممون به دست بچه های انجمن علمی کاردرمانیه که یک کاری بکنن ، آیا تاحالا سعی کردیم که خودمون یه کاری بکنیم مثلا یه ابداعی ، نوآوری ، ابتکاری یا … .
امسال ما یعنی اعضای هیئت تحریریه فصلنامه علمی – پژوهشی چیستا (وابسته به دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران) تصمیم گرفتیم عزممون رو جزم کنیم و یک شماره تخصصی برای کنگره کاردرمانی منتشر کنیم .
می خواهیم توی این شماره صحبت ها ، ایده ها ، ابتکارات ، مقالات و هرچیز دیگری مربوط به کاردرمانی رو بگونجونیم ، خودمون هم می دونیم این کار خیلی سخته و نیازمند یک هیئت تحریریه بزرگ هستیم به وسعت تمام اساتید و دانشجویان ومشتاقان کاردرمانی کشور پهناورمون ایران.
به همین منظور یه فراخوان دعوت به همکاری منتشر کردیم و ازتون خواهش می کنیم که با انتشار این فراخون توی وب سایت تون ، وبلاگ تون ، دانشگاه تون ، دانشکده تون ، خوابگاه تون ، کلینیک تون و… صدای ما رو به تمام مشتاقان کار درمانی برسونید.

فراخوان دعوت به همکاری فصلنامه علمی – پژوهشی چیستا (ویژه چهاردهمین کنگره کاردرمانی ایران)
فصلنامه علمی – پژوهشی چیستا با شماره مجوز۱۰۳۶ وابسته به دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در نظر دارد جهت مشارکت در چهاردهمین کنگره کاردرمانی با اختصاص شماره ای از خود به این کنگره فرصت مناسبی را برای تبادل اطلاعات و نظرات در زمینه کاردرمانی فراهم نماید.
لذا از تمامی علاقمندان اعم از اساتید ، دانشجویان ، کاردرمانان و مشتاقان کاردرمانی دعوت به همکاری می نماید ، علاقمندان می توانند مطالب خود را با محورهای پیشنهادی زیر به آدرس ایمیل ayazi.reza@gmail.com ارسال نمایند.

محورهای پیشنهادی :

۱- مقالات پژوهشی و تالیفی مرتبط با کاردرمانی
۲- اخبار ، ایده ، نظر ، راهکار و… با موضوع کاردرمانی
۳- معرفی کاردرمانی و امکانات آن در دانشگاه و یا شهر شما
۴- حرف هایی با تمام کاردرمانان ایران
۵- حرف هایی با مسئولین با موضوع کاردرمانی
۶- خاطرات مربو به کادرمانی
۷- طنز ، کاریکاتور ، جدول و … مرتبط با کاردرمانی
۸- سایر موضوعات مر تبط با کاردرمانی به انتخاب شما

لطفا مطالب خود را در Word 2003 با فونت نازنین تایپ نموده و به همرا تصاویر مرتبط با به آن به همراه نام و نام خانوادگی ، مقطع تحصیلی ، محل تحصیل و شماره تماس خود تا تاریخ ۲۰/۷/۱۳۸۸ برایمان ارسال نمایید .
لطفا سوالات خود را با آدرس ایمیل ayazi.reza@gmail.com و یا با شماره تماس ۰۹۱۲۷۱۵۳۸۲۳ مطرح نمایید.
رضا ایازی
مدیر مسئول فصلنامه علمی – پژوهشی چیستا
دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

پوستر فراخوان

گستردگی حرفه کاردرمانی شرایطی فراهم کرده که کاردرمانگران می توانند در محیط های مختلف فعالیت کرده و با جمعیت های گوناگون سروکار داشته باشند. با توجه به این گستردگی و با درنظر گرفتن سیستم درمانی متفاوت در هر کشور طبقه بندی حیطه های اشتغال در این رشته بسیار دشوار است .

در این قسمت حیطه های کاری کاردرمانی باپيروي ازتازه ترین طبقه بندی انجمن کاردرمانی آمریکا (AOTA) معرفی می گردد.

طبق این طبقه بندی خدمات کاردرمانی به سه قسمت سلامت جسمانی ، سلامت روحی – روانی و خدمات مبتنی بر جامعه تقسیم شده است و افراد تحت پوشش این خدمات شامل همه گروه های سنی می باشند .

سلامت جسمانی

کاردرمانگران اين قسمت ميتوانند در بخشهاي زير فعاليت كنند:

1. مراکز توانبخشی

شامل

- توانبخشی بیماران بستری (شامل آسیب های طناب نخاعی ، CVA و ...):

افراد ناتوان همچون دیگران حق برخورداری از زندگی مفید و هدفمند را دارند لذا وقتی فردی دچار ناتوانی شد باید به منظور بازگرداندن توانایی از دست رفته به او کمک کرد و در صورت ناممکن بودن این امر بایستی فعاليت يا محيط فرد را با ناتوانی وی منطبق کرد .

کار درمانگران با دانش خود هم در بازتوانی و هم در متناسب سازی فعاليت ومحیط به این افراد کمک می کنند .

- توانبخشی بیماران سرپایی (شامل بیماران ارتوپدی):

در این بخش کاردرمانگران با اختلالات متعدد سروکار دارند ولی تخصص آنها در زمینه Hand therapy بیشتر از بقیه است .

Hand therapy یکی از حیطه های تخصصی کاردرمانی است که اساساً با مشکلات ارتوپدی اندام فوقانی درگیر می باشد. هدف Hand therapy بهبود استفاده عملکردی از دست و بازو است .

تشخیص هایی که به این حیطه مربوط می شوند عبارتند از : شکستگیهای دست و بازو ، جراحت یا قطع عضو ، سوختگی ها و بازتوانی پس از جراحی تاندون یا اعصاب . به اضافه Hand therapy با وضعیت های اکتسابی مثل آرتریت روماتوئید ، استئوآرتریت ، کشیدگی تاندون و سندرم تونل کارپل نیز سروکار دارد.

2. بیمارستانهای مراقبت از بیماران حاد:

در این بیمارستان ها افراد دچار اختلالات پزشکی جدی نگهداری می شوند. این اختلالات غالباً تحت تاثیر حوادثی همچون صدمات شدید مغزی و آسیب های طناب نخاعی ایجاد می شوند. هدف پایه این بیمارستان ها تثبیت وضعیت پزشکی بیمار و پرداختن به درمانهای مورد نیاز است .

کاردرمانگران در این بیمارستانها نقش مهمی را در مواردی همچون جلوگیری از پیشرفت اختلال ، تسهیل تحرکات اولیه، بازیابی عملکردها و همچنین تناسب مراحل درمان مثل انتقال و ترخیص ایفا می کنند .

3. خدمات کاردرمانی متمرکز بر سلامت کودکان:

درمراكزي مثل مدارس و بیمارستان های اطفال ارائه می شود.

به همان دلایلی که بزرگسالان به خدمات کاردرمانی نیازمندند کودکان نیز به این خدمات نیاز دارند .

Occupation کودکان یا بزرگسالان متفاوت بوده و شامل بازی ، فعالیت مدرسه ، مراقبت از خود و فعالیت روزمره است (case smith 2005) بنابراین کاردرمانی در کودکان با بزرگسالان تفاوت داشته و باید در حیطه جداگانه ای ارائه شود

اختلالاتی که کار درمانگران در این بخش روی آنها فعالیت دارند عبارتند از : اختلالات رشدی ، بی نظمی حسی يا اختلالات پردازش حسی ، اختلال یا تاخیر رشد حرکتی ، اتیسم (case smith 2005) و ناهنجاریهای عاطفی و رفتاری (lambert 2005)

در واقع کودکان در معرض آسیب ها و بیماریهای بسیاری هستند که ممکن است موجب ایجاد اختلالات زمینه ای در زندگی روزانه آنها شود و در اینجاست که به خدمات کاردرمانی نیاز دارند .

4. مراكز مراقبتهاي تخصصي:

نقش یک کاردرمانگر در اين مراكز بر اساس نیاز شخصی هر مراجع است .

بسیاری از فعالیت هایی که کاردرمانگر روی آنها فعالیت می کند با عنوان فعالیت های روزمره زندگی و یا مراقبت از خود مثل خوردن و لباس پوشیدن شناخته شده است. کاردرمانگران می توانند وسایل تطبیقی لازم برای انجام این فعالیت ها را فراهم کرده و یا محیط را با اختللال فرد هماهنگ کنند و در نتیجه موجب بهبودی استقلال فرد شوند .

از دیگر نقش های OT در این حیطه می توان به آموزش توانایی تطبیق با محیط ، آموزش حفظ انرژی و آسان سازی کارها اشاره کرد . (Hoffman 2008)

 home health agancy.5

کار درمانگرانی که در این بخش فعالیت می کنند عموماً با سالخوردگانی سروکار دارند که یک یا چند مورد از تشخیص های زیر را داشته باشند:

آرتریت ها ، سکته مغزی ، ضعف عضلانی ، پارکینسون ، COPDو...

 کار درمانگرانی که روی این افراد کار می کنند سطح توانمندي واستقلال  آنها را ارزیابی می کنند سپس مداخله های مورد نیاز برای بهبود سطح عملکرد و استقلال آنها را بکار می گیرند. این مداخلات براساس استراتژی های جبرانی یا تطبیقی هستند و هدف نهایی بازتوانی فرد برای افزایش استقلال وی در محیط خانه است .

 (swanson Anderson&Malaski1999)

6. سختي شغل يا شرطي شدگي شغل:

یک برنامه تخصصی است که برای بازتوانی افراد دچار ناتوانیهای فیزیکی ، روانی و اجتماعی به منظور بازگشت موفقیت آمیز آنها به سرکار طراحی شده است .

سلامت روحی – روانی

کاردرمانگران در مورد تمام گروه های سنی با جمعیت سلامت روحی – روانی مشارکت دارند و در عرض بسیاری از مراکز سلامت روحی و توانبخشی روانی فعالیت می کنند.(AOTA) کودکان ، نواجوانان ، جوانان ، بزرگسالان و سالمندانی که دچار اختلالات ذهنی یا روانی هستند به خدمات کاردرمانی نیاز دارند.

هدف کاردرمانی در این بخش همانند بخش سلامت جسمانی کمک به بیمار برای رسیدن به نهایت استقلال وی ADL و IADL است .

کاردرمانگران از فعالیت های روزمره زندگی به صورت درمانی استفاده می کنند تا ظرفیت های عملکردی و کیفیت زندگی افراد دچار اختلالات روانی را در بخش هایی چون روابط اجتماعی ، اشتغال ، مراقبت از خود ، و ... بهبود بخشند.(AOTA 2005)

از اختلالاتی که کاردرمانگران این بخش با آنها سروکار دارند می توان به موارد زیر اشاره کرد :

اسکیزوفرنیا ، آلزایمر ، دمانس، اعتیاد ، اختلالات خلقی ، اختلالات شخصیتی ، اختلالات اضطرابی ، (Cara&MacRae2005) ، اختلالات توجه و تمركز (Lambert)

اهداف کاردرمانگران کمک به این افراد برای کسب مهارتهای مراقبت از خود و دیگران است که شامل موارد زیر می باشد :

آموزش ، اشتغال ، روابط اجتماعی ، اداره امور مالی ،استفاده از امکانات موجود در جامعه( مثل بانک و کتابخانه و ...) ، مراقبت از کودکان ، مشغول شدن در فعالیت های تولیدی و ... (Cara&mac Rae 2005)

از جمله محل هایی که کاردرمانگران بخش سلامت روان می توانند در آنها فعالیت كنند عبارتند از :

1. مراکز بسته افراد دچار اختلالات روانی

- بخش توانبخشی این مراکز

- بخش مراقبت های ویژه این مراکز

- بخش نگهداری بیماران

- بخش های تخصصی مثل بخش اختلالات آموزش ، خوردن و ...

2. گروه های سلامت روحی – روانی که به صورت وسیع در سطح جامعه فعالیت می کنند:

- گروه های سلامت روانی کودکان و نوجوانان

- گروه های سلامت روانی بزرگسالان و سالمندان

3. مراکز ارائه خدمات کاردرمانی در منزل

4. مراکز روزانه و ...

خدمات کاردرمانی مبتنی بر جامعه(community based occupational therapy)

خدمات مبتنی بر جامعه یعنی کار با مردم در محیط طبیعی خودشان (مثل خانه و مدرسه و...) به جای محیط کلینیکی . در این حیطه اغلب دانش و مهارت های هر دو بخش قبلی لازم است .

کاردرمانگران این بخش با افراد غیرعادی جامعه و جمعیت های در خطر (مثل بي خانمانها ، بی سرپرستان ، پناهندگان و ...) سروکار دارند .

نمونه هایی از محل های ارائه خدمات این بخش عبارتند از :

1. مدارس

2. مراکز رشد کودک

3. مراکز روزانه

4. کارخانه ها : برای مناسب سازی محیط کار با خصوصیات کارگران و همچنین رسیدگی به مسائل روحی روانی آنها با هدف افزایش تولید

5. مراکز آموزش رانندگی : برای ارزیابی و در صورت نیاز تقويت مهارت های مورد نیاز برای رانندگی (مثل بینایی ، حافظه و ...)

6. پایگاه های مراقبت از بی خانمانها

7. مراکز آموزشی

8. کمپهای پناهندگان و ...

علی رحمانی- دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

در سال ۸۷ دو رشته ی کاردرمانی و گفتار درمانی-برای اولین بار-در تعداد  معدودی از دانشگاه های بزرگ سراسر کشور-از جمله اصفهان٬تبریز و...-تاسیس شده و در مقطع کارشناسی به اموزش دانشجویان قبول شده در ان رشته اقدام کردند.

امسال نیز با انتشار دفترچه ی انتخاب رشته-شماره ی ۲-مخصوص گروه ازمایش علوم تجربی می توان مشاهده کرد که چه دانشگاه هایی و با چه ظرفیت هایی اقدام به پذیرش دانشجو کرده اند.

برای اطلاعات بیشتر می توانید جدول زیر را مطالعه کنید. (اطلاعات زیر٬فقط در مورد رشته های وابسته به توان بخشی می باشد.)

۱)دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی تهران:

اعضای مصنوعی:۲۰ نفر-فیزیوتراپی:۱۶ نفر-کاردرمانی:۳۰ نفر-گفتاردرمانی:۲۵ نفر

۲)دانشگاه علوم پزشکی ایران:

اعضای مصنوعی:۱۵ نفر-فیزیوتراپی:۲۰ نفر-کاردرمانی:۲۵نفر-گفتاردرمانی:۲۵ نفر-

۳)دانشگاه علوم پزشکی تهران:

فیزیوتراپی:۲۰ نفر-گفتاردرمانی:۲۰ نفر

۴)دانشگاه شهید بهشتی تهران:

فیزیوتراپی:۲۰ نفر-کاردرمانی:۲۰ نفر

۵)دانشگاه تبریز:

فیزیوتراپی:۲۰ نفر-کاردرمانی:۲۰ نفر-گفتاردرمانی:۲۰ نفر

۶)دانشگاه اصفهان:

اعضای مصنوعی:۱۵ نفر-فیزیوتراپی:۱۵ نفر-کاردرمانی:۱۵ نفر-گفتاردرمانی:۱۵ نفر

۷)دانشگاه شیراز:

فیزیوتراپی:۲۵ نفر-کاردرمانی:۱۵ نفر-گفتاردرمانی:۱۵ نفر

۸)دانشگاه جندی شاپور اهواز:

فیزیوتراپی:۲۲ نفر-کاردرمانی:۱۵ نفر-گفتاردرمانی:۱۵ نفر(با محدودیت اعطای خوابگاه)

۹)دانشگاه سمنان:

 فیزیوتراپی:۱۲ نفر-کاردرمانی:۱۵ نفر-گفتاردرمانی:۱۵ نفر

۱۰)دانشگاه همدان:

کاردرمانی:۱۲ نفر-گفتاردرمانی:۱۵ نفر(نیم سال دوم)

۱۱)دانشگاه زاهدان:

فیزیوتراپی:۲۰ نفر-گفتاردرمانی:۱۵ نفر

۱۲)دانشگاه بابل:

فیزیوتراپی:۲۰ نفر

با امید قبولی برای داوطلبان گرامی.

مهسا محمدزاده-دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

دیمن نیکوی-دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

با نزدیک شدن زمان انتخاب رشته به نظرم رسید که مطلبی در رابطه با وضعیت دانشکده ی توانبخشی تبریز و امکانات ان در وبلاگ قرار بدم.به امید انکه مفید واقع گردد.

دانشکده توانبخشی تبریز در سال 1372 با پذیرش 20 نفر دانشجو در رشته فیزیوتراپی فعالیت آموزشی خود را از بخش فیزیوتراپی بیمارستان امام آغاز نمود. به فاصله اندکی فضای آموزشی و اداری دانشکده به ساختمان قدیمی دانشکده بهداشت و تغذیه واقع در جنب بیمارستان قاضی طباطبائی منتقل گردید. نظر به اهمیت رشته های مختلف توانبخشی در امر پیشگیری، بازتوانی و درمان طیف وسیعی از بیماران، با سیاست های حمایتی دانشگاه، امکانات و فضاهای آموزشی، تجهیزات درمانی و پژوهشی و تامین کادر هئیت علمی مورد نیاز به زودی توسعه و گسترش یافت. از ابتدای سال 1385 و در راستای توسعه کمی و کیفی دانشگاهها، دانشکده توانبخشی به محل جدید خود، واقع در خیابان ولیعصر، که از فضای آموزشی، آزمایشگاههای تحقیقاتی، اطاق کامپیوتر، کتابخانه مجهز، کلینیک تخصصی جامع توانبخشی، سالن کنفرانس و کلاس های درس مجهز به امکانات سمعی و بصری برخوردار است، منتقل گردید.
این دانشکده فعالیت خود را با ریاست آقای دکتر صدیق مستوفی آغاز نمود، سپس آقای دکتر رضا خندقی و خانم سکینه گلجاریان این مسئولیت را برعهده داشتند. از نیمه دوم سال 1385 ریاست دانشکده بر عهده آقای دکتر میر علی اعتراف اسکوئی قرار گرفت. هم اکنون در راستای تحقق اهداف توسعه ای دانشکده و همزمان با درخواست تاسیس و راه اندازی رشته های توانبخشی (گفتار درمانی و کاردرمانی)، اقدام به جذب هئیت علمی، اختصاص فضای آموزش و درمانی برای رشته های مذکور شده است. همچنین در راستای تحقق اهداف توسعه ای دانشکده و چشم انداز 5 ساله گروه فیزیوتراپی، بستر سازی مناسب برای راه اندازی دوره های تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد) در رشته فیزیوتراپی شروع شده است.

در دانشکده توانبخشی تبریز کیلنیک کاردرمانی از دو واحد مجزا تشکیل گردیده است که متناسب با نوع خدمات و درمانهای ارائه شده بیماران از آنها بهره مند میگردند.

در واحد شماره یک با استفاده از روشهای هماهنگی حسی و حرکتی (sensory integration)، تمرینات تعادلی و دیگر روشهای درمانی مهارتهای جسمی وحرکتی مراجعین در تمام سنین بهبود داده میشود .

 واحد دوم کاردرمانی دارای تجهیزات و شرایط مناسب برای آموزشهای ویژه و پایه ای به کودکان و بزرگسالان جهت ارتقاء سطع استقلال و توانمندی های انجام مهارتهای روزمره میباشد. در این قسمت مراجعین کاردرمانی میآموزند که چگونه از توانمندی های محدود خود جهت انجام کارهای روزمره و بهبود ارتباطات خود بهترین استفاده را بعمل آورند.  

برای دیدن عکس هایی از دانشکده می توانید به ادامه ی مطلب رجوع کنید.

مهسا محمدزاده-دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

دیمن نیکوی-دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

گرچه کاردرمانی رشته نسبتاً جدیدی و مربوط اوائل قرن بیستم است، اما این نگرش که "کار و فعالیت هدفمند"  تأثیر مستقیمی در سلامت افراد دارد به هزاران سال قبل برمی گردد. در واقع می توان گفت که تاریخچه کاردرمانی روایت پیدایش درک علمی از "کار و فعالیت هدفمند" می باشد.

احتمالاً اولین نگرش درمانی به کار و فعالیت در میان مصریان باستان شکل گرفته است. اما اسناد تاریخی نشان از این دارد که اولین استفاده از کار به عنوان ابزاری برای بهبودی در درمان جنون و دیوانگی(که اکنون اختلالات روانی نامیده می شود) بوده است. برای مثال توماس ویلیس(1621-1675) که کاشف حلقه ویلیس و مبدع کلمه نورولوژی می باشد تأثیر کار در درمان جنون را ذکر کرده است. این نگرش تا اوائل قرن نوزدهم همچنان پابرجا بوده و این نوع  درمان به صورت پراکنده مورد استفاده قرار می گرفت.

تا قبل از قرن نوزدهم بیماران روانی را دیوانگان می خواندند و آنها را در زندان یا مراکز خاص دور از مردم نگه می داشتند و معتقد بودند که این افراد برای سایرین خطرناک هستند. در انگلیس یا این افراد را در خانه پنهان می کردند یا آنها را به خانه های فقیر نشین می فرستادند. در آمریکا نیز وضع به همین صورت بود به گونه ای که حتی دیده می شد برخی از این افراد را در قفس و یا حتی کنار حیوانات نگه می داشتند.

در سال 1793 “Phillipe Pinel” با ارائه نظریه “Moral Treatment and Occupation” و ساخت اولین تیمارستان(بیمارستان روانی کنونی)”Bicerre Asylum”   در حومه پاریس به مقابله با اعتقادات خرافی مردم برخواست و رویکرد جدیدی در درمان بیماران روانی مطرح ساخت. او در كتاب خود كه در سال 1801 منتشر شد روشهاي درماني خود را بصورت  تمرينات فيزيكي و كارهاي دستي توصيف كرد و معتقد بود كه اين روش بايد در تمام بيماستانهاي رواني بكار گرفته شود چون كاري كه با زحمت و تلاش انجام گيرد بهترين فاكتور در حفظ روحيه شاد و سلامتي فرد است و از طرفي توانائي بيمار براي بازگشت به حرفه و علاقه قبلي با تلاش و كوشش بهترين نشانه بهبودي وي است.  این رویکرد که به نام درمان اخلاق محور  معروف شد دارای ویژگی هایی مانند احترام به این افراد و نیز حفظ شرافت و کرامت انسانی بود. پینل در 1809 یک برنامه درمانی بر اساس به کارگیری انواع فعالیت با توجه به علاقه بیماران ، تمرینات جسمانی، استفاده از محیط باز و نیز موزیک  تنظیم کرد. بیمارستانهای زیادی بر اساس این رویکرد ایجاد شد که شامل اتاق کارهای دستی، باغبانی، و کارهای هنری و خلاقانه بودند. موفقیت این مراکز  منجر به از بین رفتن مراکز قدیمی شد تا جایی که تعداد  بیماران بیش از ظرفیت این مراکز جدید بود.

 با ظهور تیمارستانها و پیدایش رویکرد درمان اخلاق محور در اوئل قرن نوزدهم تغییری در نگرشهای درمانی به سوی رویکردهای انسانگرایانه ایجاد گردید. این مراکز به عنوان جائی برای بازتوانی و توانبخشی بیماران روانی جهت بازگشت به جامعه بودند. با  پیدایش این مراکز علم پزشکی نیز به صورت رسمی درمان این نوع از بیماریها را مورد توجه قرار داد. در سال 1808 بود که “Riel” واژه روانپزشکی (Psychiatry) را در درمان بیماریهای روانی به کار برد. روش او در درمان همان رویکرد اخلاق محور بود که به جای خشونت و بیرحمی انسانیت و مهربانی را مد نظر قرار می داد. رویکرد درمان اخلاق محور در سال 1837 توسط “William Browne” به خوبی در دو واژه تعریف شد: مهربانی و کار. در واقع تاریخچه کاردرمانی نیز کاملا" با این رویکرد منطبق می باشد که توانست یک تغییر بنیادی در نگرش درمانی نسبت به بیماران روانی ایجاد کند. کار به عنوان یک عنصر اساسی در درمان این بیماران در این نگرش پذیرفته شد. البته در ابتدا پزشکان بیشتر از کارهای کشاورزی استفاده میکردند اما با گذشت زمان و در طول قرن نوزدهم وسعت فعالیتهای درمانی افزایش یافت. گرچه این رویکرد تغییرات بنیادی زیادی را باعث شد اما در اواخر قرن نوزدهم به کمرنگی گرائید. کم کم استفاده از واژه رویکرد درمانی اخلاق محور فراموش شد و اگرچه به عنوان اصلی در روانپزشکی پذیرفته شده بود اما زیاد در علم پزشکی تجربی آن زمان نمی گنجید.

خوشبختانه در این زمان پرستاری به نام “Susan Tracy”  دوباره استفاده از کار را در درمان بیماران روانی مطرح ساخت و شروع به آموزش دانشجویان پرستاری در خصوص استفاده درمانی از فعالیت نمود و واژه "Occupational Nurse" را برای آن برگزید.  او در سال 1905 ضمن آموزش پرستاري متوجه شد كه كار با دارو درماني يك پيوند ذاتي و اساسي دارد و راهنمايي بيمار براي " خود ياري " اهميت زيادي دارد. بنابراين او يك سري فعاليت هاي منظم و گوناگون را در درمان بكار برد و سرانجام در 1910 كتابي را كه جمع آوري سخنرانيهايش بود را منتشر كرد و اظهار داشت كه فعاليت ها مي تواند به باز يافتن پيوندهاي بيمار با زندگي اجتماعي و ايجاد ارتباطات محسوس بين بيمار و جامعه كمك كنند .

 او در سال 1911 در يك بيمارستان عمومي در ماساچوست اولين دوره آموزش بر اساس درمان با كار  را ارائه داد و 3 جنبه شخصيتي، جسمي و روحي-رواني را در درمان بيمار مورد توجه قرار داد.

 در نیمه دوم قرن نوزدهم با گسترش و تقویت علم پزشکی  مشکل دیگری بر سر راه رویکرد درمان اخلاق محور ایجاد شد که ادعای غیر علمی بودن آن بود. در پایان این قرن علم یکی از قدرتمندترین عناصر فرهنگ آمریکا بود که باعث ایجاد نگرش علمی در همه بخشهای علم پزشکی نیز گردید که شامل  این رویکرد  نیز شد و باعث تغییر این نگرش به نام روان درمانی(Psychotherapy) گردید. با اینکه بسیاری پیش بینی می کردند که رویکرد درمان اخلاق محور کم کم به فراموشی سپرده شود اما به عکس با پیدایش روان درمانی تخصص جدیدی شکل گرفت: کاردرمانی

در ابتدا عموما" کاردرمانی را به عنوان شاخه ای از روان درمانی در نظر می گرفتند. در اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم علم پزشکی بیماریهای جسمی را منشأ اختلالات روانی می دانست که با تلاش متخصصین این علم این دو از هم جدا شده و تأثیر هریک روی دیگری به مرور و در طی زمان نشان داده شد. در این حین نیز پیشروان علم کاردرمانی هر دو جنبه سلامت را مد نظر قرار دادند: ذهن و جسم

تعدادی از منتقدین اعتقاد داشتند که کاردرمانی همان رویکرد درمان اخلاق محور است که در گذشته انجام می گرفت اما از این نکته غافل بودند که اینک پایه علمی این تخصص درحال شکل گیری بود. در اوائل قرن بیستم بود که پزشکان سعی در تعریف پایه های علمی کار و تأثیر آن در درمان پرداختند که اگرچه موفقیتهائی نیز به دست آوردند  اما نگرش آنها با نگرش کنونی موجود متفاوت می باشد.

در 15 مارس 1917 گروه کوچکی متشکل از   “Susan Cox Johnson” , “George Edward Barton”, “Eleanor Clarke Slagle” , “William Rush Dunton” , “Isabelle Newton” , “Thomas Besell Kidner”  با این نگرش که کار می تواند نقش عمده ای در فرایند بهداشت و سلامت ایفا کند گردهم آمدند و انجمن ملی پیشرفت کاردرمانی(NSPOT) را تأسیس کردند که بعدا" به انجمن کاردرمانی آمریکا(AOTA) تغییر نام داد. در واقع این جلسه آغاز به کار رسمی رشته کاردرمانی بود. نام کاردرمانی (Occupational Therapy) نیز توسط اولین رئیس این انجمن “George Edwrad Barton” پیشنهاد گردید. فعالیتهائی که در ابتدا در کاردرمانی مورد استفاده قرار گرفتند بیشتر شامل هنرهای دستی بود که بعدا" فعالیتهای هنری و موسیقی نیز به آن اضافه گردید.

پزشکان از همان ابتدا به دنبال بررسی تأثیر کار  و فعالیت هدفمند در درمان بودند که در همین راستا نیز نظریه هائی مبنی بر اینکه کار و زندگی پیوسته بوده  و درمانی که این موارد را در نظر نگیرد جامع نیست(Carroll, 1910) مطرح گردید. اما این “Adolph Meyer” بود که در سال 1922 فلسفه کاردرمانی را به صورت واضح بیان کرد.                                                                                                              

جنگ جهانی اول یکی از حوادثی بود که توسعه رشته کاردرمانی را تحت تأثیر قرار داد. تا قبل از جنگ جهانی اول کاردرمانی بیشتر در بیماران روانی کاربرد داشت اما با بروز جنگ و افزایش تعداد افرادی که دچار  صدمات جسمی، ناتوانی و معلولیتهای ناشی از جنگ شدند حیطه جدیدی از کاردرمانی را تشکیل داد به صورتی که ارتش از انجمن خواست که برای سربازان آسیب دیده و معلول برنامه توانبخشی و بازتوانی را اجرا کند که این نقطه عطفی در پیشرفت توانبخشی خصوصاً کاردرمانی بود.

در سالهای 1920 تا 1930 بود که استانداردهای آموزشی در کاردرمانی برای کسانی که می خواستند در این حرفه مشغول گردند توسط “Eleanor Clarke Slagle” تدوین  و به مرور کامل گردید. پس از این دهه بود که رکود نسبی اما ظاهری در پیشرفت این رشته به چشم خورد اما در واقع همزمان با پیشرفت علم روانشناسی و پزشکی پایه های علمی این رشته نیز محکمتر  می گردید. با شروع جنگ جهانی دوم دوباره نیاز به کاردرمانی به دلیل بروز مشکلات روانی و معلولیتهای فراوان در میان سربازان و افراد از جنگ برگشته افزایش یافت که باعث اقبال عمومی به این رشته شد به صورتی تعداد کاردرمانگران از 1144 نفر در سال 1941 به 2265 نفر در سال 1946 رسید. عوارض جسمی و روانی ناشی از جنگ و لزوم بازگرداندن این افراد به زندگی عادی بود که حیطه های جسمی و فعالیتهای روزمره زندگی را بیش از پیش مورد توجه کاردرمانگران قرار داد. این پیشرفت باعث نوشته شدن اولین کتاب مرجع کاردرمانی توسط  “Willard & Spackman”  با نام  “Principles of Occupational Therapy” در سال 1947 گردید. در همین سال بود که اولین کارشناسان کاردرمانی در سال 1947 از دانشگاه “Southern California” فارغ التحصیل شدند. به مرور بر تعداد دانشگاهها و دانشجویان این رشته افزوده شد به صورتی که تعدد متقاضیان در این رشته باعث دایر شدن گرایش کمک کاردرمانگر(Assistant) در سال 1960 برای پوشش نیاز جامعه به این تخصص گردید. در سالهای بعد با تداوم پیشرفت علوم پزشکی و روانشناسی، کاردرمانی نیز پیشرفت خود را در عرصه های روانی و جسمی با تلاش افرادی مانند Bobath, Rood, Ayres در زمینه درمان اختلالات جسمی، نورولوژیک و رشدی و Frued, Jung, Adler,  piaget در زمینه روانشناختی گردید.

  با تأسیس فدراسیون جهانی کاردرمانی(WFOT) در سال 1952 که با همکاری 10 کشور همراه بود ارتباطات این رشته در سطح بین المللی مطرح گردید. این فدراسیون در سال 1959 به عضویت سازمان جهانی بهداشت درآمد و از سال 1963 نیز به عنوان یکی از سازمانهای غیر دولتی(NGO) در سازمان ملل شناخته شد. این فدراسیون هم اکنون حدود 70 عضو دارد که ایران نیز در سال 2004 به عضویت این فدراسیون درآمد.

      احمد محمدی-کارشناس ارشد کاردرمانی جسمانی   

تاریخچه و فلسفه ی کاردرمانی:

کاردرمانی یکی از رشته های توانبخشی است که در سال ۱۹۱۷ میلادی در کشور امریکا بنیانگذاری شد.فلسفه ی این رشته از نگرش کل گرا نشات می گیرد٬طبق این نگرش جسم و روان به هم وابسته اند و نمی توان انها را به عنوان بخشی مجزا در نظر گرفت.یکی دیگر از ریشه های فلسفی رشته ی کاردرمانی مدل کار انسان Human occupation است.اساس این مدل بر این نظریه استوار است که انسان از طریق کار ٬فعالیت و درگیری با محیط ماهیت و شخصیت خود را به دست می اورد.

تعریف:

کاردرمانی استفاده از کار ٬فعالیت هدفمند ٬ تمرین٬وسایل کمکی و تطبیقی به منظور افزایش استقلال فردی و اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی مراجعه کننده ها است.

اهداف کاردرمانی:

-جلوگیری از پیشرفت بیماری و معلولیت

-بازگرداندن توانایی های از دست رفته

-افزایش استقلال فردی و اجتماعی

-بهبود کیفیت زندگی

-یکپارچه سازی یا عادی سازی محیط فرد معلول

فرایند کاردرمانی:

ارجاع٬غربالگری٬ارزیابی٬تعیین اهداف درمانی٬طرح ریزی درمانی٬اجرای طرح٬ارزیابی مجدد و ترخیص

مراجعین:

-اختلالات جسمی(سکته ی مغزی٬ضایعات نخاعی و ...)

-اختلالات ذهنی(انواع سندرم ها)

-اختلالات روانی(اسکیزوفرنیا٬افسردگی و ...)

-اختلالات اجتماعی(اختلالات رفتاری و ...)

ناصر حوایی-کارشناس ارشد کاردرمانی جسمانی

دیمن نیکویی-دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

مهسا محمدزاده-دانشجوی کارشناسی کاردرمانی

کاردرمانی حرفه ای است که در یک عبارت یا یک جمله و حتی فراتر از ان قابل تعریف نیست. بلکه ابعاد گسترده ای را در خود جای می دهد.به همین دلیل زمینه های کاری ان نیز بسیار گسترده است.

از انجا که انسان در بعدی بسیار پیچیده افریده شده و امیخته ای از جسم و روح است و ناتوانی هر بخشی از این بعد بر دیگری تاثیر می گذارد کار این حرفه نیز به همان اندازه دارای ظرافت و پیچیدگی می باشد.چرا که این حرفه نظر بر کل انسان دارد.در واقع کاردرمانی همان قدر که ناتوانی های جسمی را در نظر دارد به ناتوانی های روحی نیز اهمیت می دهد.

از انجا که رشته ی کاردرمانی کلا دارای قدمت زیادی نیست و در ایران حدود ۳۵ سال است که تاسیس شده هنوز برای بسیاری از افراد ناشناخته است.ضرورت شناخت این رشته برای افرادی که مایلند در اینده در این زمینه فعالیت کنند و برای انهایی که می بایست از خدماتی که این حرفه ارائه می دهد بهره مند شوند الزامی است.

در ضمن افرادی که در دیگر زمینه های پزشکی کار می کنند ضروری است که درباره ی حیطه های کاری این حرفه اطلاعاتی داشته باشند تا در صورت لزوم بیمارانی را که به انها مراجعه می کنند و نیاز به خدمات کاردرمانی دارند به مراکز ارجاع دهند.

این وبلاگ هدف دارد تا رشته ی کاردرمانی را به تمام اقشار جامعه معرفی کرده و اطلاعات جدید و علمی را برای افزایش سطح اگاهی در اختیار انها قرار دهد.

-منتظر مطالب جدیدتر باشید.

ناصر حوائی- کارشناس ارشد کاردرمانی جسمانی